Heeft u wel eens het gevoel vast te zitten? Dat u geen controle heeft op wat er gebeurt? Wilt u dat er wat verandert en zoekt u de oplossing bij uzelf? Hoe zeer mensen ook zeggen hun situatie te willen veranderen, dat blijkt nog niet zo eenvoudig te zijn.
Programmering
Laat ik vooropstellen dat 95% van het gedrag dat we vertonen als volwassene, automatisch en onbewust is. Dat automatische, onbewuste gedrag is eens een bewust leerproces geweest, maar inmiddels volledig geautomatiseerd in uw systeem. Neem het voorbeeld van autorijden. Ik ben zelf gewend in een schakelwagen te rijden. Onlangs reed ik in een automaat. Geen probleem, goed nadenken en mijn linkervoet vooral niet gebruiken. Maar dan nader ik een kruising en moet ik plotsklaps remmen en de auto tot stilstand brengen. En jawel, de oplettende lezer en ervaren chauffeur kan al raden wat er toen gebeurde. Mijn linkervoet, in mijn hoofd geprogrammeerd als koppelvoet, vindt bliksemsnel en geheel automatisch, het gaspedaal. Gelukkig vond mijn rechtervoet, tevens geheel automatisch en minstens zo snel, de rem. Dus liep dit goed af. Moraal van dit verhaal is, wilt u iets veranderen, dan is het belangrijk daar de tijd voor te nemen en bewust mee bezig te zijn. Een stresssituatie maakt dat u in uw automatische gedrag schiet.
Belemmerende gedachtes herkennen en afleren
Het aanleren van nieuw gedrag is eenvoudiger dan het afleren van bestaand gedrag. Dat is bij kinderen al zo, en dat geldt voor volwassenen des te meer omdat zij langer en sterker ‘geprogrammeerd’ zijn. U wilt bijvoorbeeld uw werkdruk verlagen door assertiever te worden, anders leren communiceren, leren delegeren of u wilt leren omgaan met feedback en uw zelfvertrouwen verhogen. Kortom, u wilt het anders gaan doen. Maar net als bij de ervaren autorijder spelen ook hier automatische, onbewuste processen een rol die uw gedrag bepalen. Het is zaak deze te (h)erkennen. Het gaat dan bijvoorbeeld om belemmerende gedachtes en aannames die eigenlijk helemaal niet functioneel zijn. Voor de buitenwereld lijken het soms smoesjes, maar deze gedachtes en aannames zitten zo diep geworteld, dat het moeilijk voor uzelf is ze te relativeren of te doorbreken. Hierdoor wordt verandering tegengehouden.
Voorbeelden van automatisch, belemmerende gedachten:
- Het kan altijd slechter.
- Als ik het zelf niet doe, gaat het fout.
- Niemand heeft toch echt plezier in zijn werk.
- Wie zit er nou op mij te wachten?
- Ik heb geen idee waar ik goed in ben. Ben ik wel ergens goed in?
- Misschien verandert er vanzelf wel iets.
- Straks vinden ze me niet meer aardig / ik wil geen ruzie.
- Wat als ik faal?
- Ik wil wel maar het kan niet.
Herkenbaar? Hoewel het lastig is om deze denkpatronen te doorbreken kunt u met een systematische aanpak toch stappen zetten.
Tips voor verandering
Accepteer dat u weerstand heeft om een nieuwe stap te zetten. Maak een logboek en schrijf al uw bezwaren op, analyseer vervolgens uw bezwaren.
- Ga voor uzelf eerlijk na welke bezwaren echt in de weg staan voor verandering en welke bezwaren het alleen even lastig maken om te veranderen.
- Hoe zou u deze obstakels kunnen overwinnen? Welke stappen in de juiste richting kunt u al wel relatief makkelijk nemen?
- Zoek feedback en krijg vertrouwen in uzelf! Iedereen heeft talenten. Als u uw eigen krachten kent kunnen deze u helpen om uw doel te bereiken. Zoek eventueel hulp bij een loopbaanadviseur of bekijk de mogelijkheid om een ontwikkelassessment te doen om dit inzicht te krijgen.
- Zoek een mentor of coach die u helpt vertrouwen op te bouwen en die u ondersteunt bij het zetten van de moeilijkste stappen.
Meer weten?
Wilt u meer weten over gedragsverandering of heeft u nog vragen? Neem dan contact op met Arbeid – en Organisatiepsycholoog Nicolette Raap via 06 – 497 04 463 of mail naar [email protected]